[Skrócone tłumaczenie materiałów kampanii World Kidney Day 2026 - Official 2026 Campaign Website]

Przewlekła choroba nerek (PChN) stanowi poważne i rosnące wyzwanie dla zdrowia na całym świecie, dotykając 1 na 10 osób [1]. W początkowej fazie PChN często przebiega bezobjawowo i może postępować niezauważalnie, aż do momentu, gdy spowoduje poważne konsekwencje zdrowotne, mające głęboki wpływ na osoby chore, ich rodziny i społeczności. Choroba ta znacznie zwiększa ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych, obniża jakość życia i może prowadzić do niewydolności nerek, w przypadku której przeżycie zależy od terapii zastępczych podtrzymujących życie, takich jak dializa lub przeszczep. Obciążenie chorobą jest nierównomiernie rozłożone, dotykając w nieproporcjonalny sposób populacje znajdujące się w niekorzystnej sytuacji i pogłębiając istniejące nierówności w zakresie zdrowia. Wczesne wykrycie może uratować życie. Proste, nieinwazyjne i niedrogie badania krwi i moczu pozwalają zidentyfikować zaburzenia czynności nerek, umożliwiając podjęcie na czas działań spowalniających postęp choroby. Skupienie się na populacjach wysokiego ryzyka – osobach z cukrzycą, nadciśnieniem, chorobami sercowo-naczyniowymi, otyłością lub chorobami nerek w rodzinie – jest bardzo skuteczne. Programy społecznościowe mogą zwiększyć dostęp do badań w populacjach o ograniczonym dostępie do opieki zdrowotnej. Wczesne wykrycie CKD nie tylko pozwala zachować funkcję nerek, ale także zmniejsza potrzebę stosowania kosztownych terapii i poprawia długoterminowe wyniki leczenia.  Zmiany środowiskowe dodatkowo zwiększają to obciążenie. Zagrożenia związane z klimatem – zanieczyszczenie powietrza, stres cieplny, odwodnienie i ekstremalne zjawiska pogodowe – potęgują ryzyko wystąpienia CKD i przyspieszają jej postęp [2]. Jednocześnie leczenie schyłkowej niewydolności nerek, w szczególności dializa, wymaga dużych nakładów zasobów: zużywa duże ilości wody, energii i jednorazowych tworzyw sztucznych oraz generuje emisje gazów cieplarnianych. Powstaje w ten sposób pętla sprzężenia zwrotnego: choroby nerek i zmiany klimatyczne wzajemnie się pogłębiają.  Nadeszła globalna zmiana. Podczas 78. Światowego Zgromadzenia Zdrowia Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) przyjęła swoją pierwszą w historii rezolucję poświęconą chorobom nerek [3]. Ta historyczna decyzja podnosi znaczenie zdrowia nerek jako globalnego priorytetu zdrowia publicznego, uznając Światowy Dzień Nerek za oficjalne święto i wzywając do podjęcia działań w zakresie profilaktyki, świadomości, dostępu do leczenia i zmniejszenia ryzyka środowiskowego. 

[1] GBD Chronic Kidney Disease Collaboration. Global, regional, and national burden of chronic kidney disease, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Lancet. 2020;396: 1–18. doi:10.1016/S0140-6736(20)32336-8; [2] Bowe B, Artimovich E, Xie Y, et al. The global and national burden of chronic kidney disease attributable to ambient fine particulate matter air pollution: a modelling study. BMJ Global Health 2020;5:e002063. doi:10.1136/bmjgh-2019-002063; [3] WHO. Reducing the burden of noncommunicable diseases through promotion of kidney health and strengthening prevention and control of kidney disease. Available at: https://apps.who.int/gb/ebwha/pdf_files/EB156/B156_CONF6-en.pdf (Accessed: 01 September 2025).